Platform Mimarisi

inSCADA, saha cihazlarından veri toplamak, işlemek, görselleştirmek ve otomasyon kurmak için tasarlanmış bir SCADA platformudur. Tek bir uygulama olarak çalışır — tüm bileşenler aynı süreçte birleşiktir.

Veri Hiyerarşisi

inSCADA’daki tüm veriler iki seviyede organize edilir: Space (çalışma alanı) ve Project (proje). Bazı bileşenler space genelinde paylaşılırken, bazıları bir projeye bağlıdır.

Space (Çalışma Alanı)

Space, en üst seviye izolasyon birimidir. Her space kendi proje, kullanıcı ve yapılandırma setine sahiptir. Farklı space’ler birbirinden tamamen bağımsızdır.

Kullanım senaryoları:

Müşteri izolasyonu — her müşteri için ayrı space
Ortam ayrımı — geliştirme, test, üretim
Departman ayrımı — enerji, su, bina otomasyonu

Project (Proje)

Proje, bir tesis, saha veya mantıksal birim temsil eder. Bir space altında birden fazla proje olabilir. Projedeki tüm bileşenler (bağlantı, alarm, script, ekran vb.) proje kapsamında çalışır.

Örnek projeler:

“Ankara Fabrika” — bir üretim tesisi
“GES-01” — bir güneş enerji santrali
“Bina-A HVAC” — bir binanın iklimlendirme sistemi

Her projenin opsiyonel olarak enlem/boylam koordinatları olabilir ve harita ekranında görselleştirilebilir.

Connection (Bağlantı)

Bağlantı, bir saha cihazına veya sisteme olan haberleşme kanalıdır. Her bağlantı bir protokol kullanır.

Desteklenen protokoller:

Grup	Protokoller	İstemci	Sunucu / Slave
Endüstriyel	Modbus TCP / UDP / RTU over TCP	✓	✓ (her transport için)
	S7, S7-Plus	✓	—
	EtherNet/IP	✓	—
	Mitsubishi MC TCP / UDP	✓	—
	Beckhoff ADS	✓	—
	Fatek TCP / UDP	✓	—
Enerji	DNP3	✓	✓
	IEC 60870-5-104	✓	✓
	IEC 61850	✓	✓
Bina otomasyonu	BACnet	✓	✓
	KNX	✓	—
Açık standart	OPC UA	✓	✓
	OPC DA	✓	—
	OPC XML	✓	—
	MQTT	✓	—
	SNMP	✓	—
Yerel	LOCAL (simülasyon / dahili hesaplama)	—	—

Her bağlantı bağımsız olarak başlatılıp durdurulabilir. Durum değerleri: Connected, Disconnected.

Device (Cihaz)

Cihaz, bir bağlantı üzerindeki fiziksel veya mantıksal birimi temsil eder. Örneğin bir Modbus bağlantısı üzerinde birden fazla slave cihaz olabilir.

Frame (Veri Çerçevesi)

Frame, bir cihazdan okunan veri bloğudur. Her frame belirli bir adres aralığını ve okuma periyodunu tanımlar.

Parametre	Açıklama
Başlangıç Adresi	Okunacak ilk adres
Miktar	Okunacak register/nokta sayısı
Periyot	Okuma sıklığı (ms)

Variable (Değişken)

Değişken, platformdaki en temel veri birimidir. Bir sıcaklık ölçümü, bir motor durumu, bir sayaç değeri — her biri bir değişkendir.

Her değişkenin temel özellikleri:

Özellik	Açıklama
Name	Benzersiz ad (proje içinde)
Type	Float, Integer, Boolean, String
Unit	Mühendislik birimi (°C, kW, bar, V, A…)
Ölçekleme	Raw → Engineering dönüşümü (engZeroScale, engFullScale)
Loglama	Tarihsel veri kayıt tipi
Expression	Özel değer hesaplama formülü

Ölçekleme (Scaling)

Ham (raw) değer, mühendislik değerine lineer olarak dönüştürülür:

Engineering = engZeroScale + (raw - rawZeroScale) ×
              (engFullScale - engZeroScale) / (rawFullScale - rawZeroScale)

Örnek: 4-20mA sensör → 0-100°C ölçekleme:

Raw: 4mA → 0°C, 20mA → 100°C
engZeroScale=0, engFullScale=100, rawZeroScale=4, rawFullScale=20

Loglama Tipleri

Tip	Açıklama
No Log	Kayıt yok
When Changed	Değer değiştiğinde kayıt
Periodically	Sabit aralıkla kayıt (logPeriod saniye)
Threshold	Eşik aşıldığında kayıt
Expression	Kullanıcı tanımlı formül ile kayıt kararı
Custom	Özel logic (script tabanlı)

Value Expression

Değişkene özel bir hesaplama formülü atanabilir. Her okuma döngüsünde bu formül çalışır ve sonucu değişkenin değeri olur:

// Örnek: Sinüs dalga simülasyonu
var t = new Date().getTime() / 1000;
return (Math.sin(t / 60) * 150 + 450).toFixed(2) * 1;

Alarm Sistemi

Alarm Grubu

Alarmlar grup halinde organize edilir. Her alarm grubu bir proje altındadır ve toplu olarak etkinleştirilebilir/devre dışı bırakılabilir.

Alarm Tipleri

Tip	Açıklama	Parametreler
Analog	Sayısal değer eşik kontrolü	setPoint, highHigh, high, low, lowLow
Digital	Boolean durum kontrolü	ON → Alarm, OFF → Normal
Custom	Script tabanlı özel koşul	JavaScript expression

Alarm Durumu (FiredAlarm)

Her tetiklenen alarm FiredAlarm kaydı olarak saklanır. Gerçek durum iki değerlidir:

ON (tetiklendi) → OFF (kapandı)

Onay (acknowledge) ve yorum (comment) durumun bir parçası değildir — acknowledgeTime, acknowledgedBy, commentTime, comment alanları ayrı olarak işlenir ve kullanıcı müdahalesini kaydeder ama alarm durumunu değiştirmez.

Her alarm olayı tarihsel olarak kaydedilir: tetiklenme zamanı, kapanma zamanı, onaylayan kullanıcı, süre.

Script Engine

Script’ler platformun otomasyon motorudur. Sunucu tarafında GraalJS (Nashorn uyumluluk modu) ile çalışır ve ins.* API üzerinden tüm platform verilerine erişir.

Script Kullanım Alanları

Alan	Açıklama	Örnek
Zamanlanmış görev	Periyodik veya saatli çalışma	Her 10 saniyede enerji hesaplama
Değişken formülü	Değer dönüşümü	İki değişkenden üçüncüyü türetme
Alarm koşulu	Özel alarm mantığı	Birden fazla değişkene bağlı koşul
Veri entegrasyonu	REST API çağrısı	Hava durumu API’sinden veri çekme
Raporlama	Otomatik rapor	Her sabah PDF rapor e-posta ile gönderme
Bildirim	Olay bazlı bildirim	Alarm tetiklenince SMS gönderme

Zamanlama Tipleri

Tip	Kullanım
Periodic	Her X milisaniyede bir çalışır
Daily	Her gün belirli saatte çalışır
Once	Bir kez çalışıp durur
None	Yalnızca manuel veya API ile tetiklenir

Detaylı bilgi: Script Engine →

Görselleştirme Bileşenleri

Animation (SVG Ekran) — Proje Seviyesi

SVG Animation — Energy Monitoring Dashboard

SVG tabanlı interaktif SCADA ekranları. Değişken değerleri ekran üzerinde gerçek zamanlı olarak gösterilir: renk değişimi, hareket, sayısal gösterim, açma/kapama kontrolleri.

Faceplate — Proje Seviyesi

Tekrar kullanılabilir SVG bileşenleri. Bir motor, vana, pompa gibi sık kullanılan görsel öğeler faceplate olarak tanımlanıp birden fazla animation ekranında kullanılabilir.

Symbol (SVG Sembol Kütüphanesi) — Space Seviyesi

Space genelinde paylaşılan SVG sembol kütüphanesi. Tüm projelerdeki animation ve faceplate’ler bu sembolleri kullanabilir.

Dashboard (Pano) — Space Seviyesi

Farklı projelerden verileri tek bir panoda birleştirmek için kullanılır. Space seviyesinde tanımlandığı için projeler arası veri karşılaştırması yapılabilir.

Trend Grafiği — Proje Seviyesi

Değişkenlerin zaman içindeki değişimini gösteren grafikler. Birden fazla değişken aynı grafikte gösterilebilir (Trend Tag). Geçmişe dönük veri inceleme ve karşılaştırma için kullanılır.

Kullanıcıya özel menü yapısı oluşturmak için kullanılır. Space seviyesinde tanımlanır — farklı roller için farklı menüler atanabilir. Operatör yalnızca izleme ekranlarını, yönetici raporları, mühendis yapılandırma sayfalarını görür.

Report (Rapor) — Proje Seviyesi

İki rapor ailesi vardır ve ikisi de aynı işleri yapar:

Report — satır/sütun ve gruplamalarla tanımlanan yapılandırılmış rapor
HTML Report — sayfayı kendiniz yazdığınız, veri kaynağını script’le beslediğiniz rapor

Her ikisi de zamanlanabilir, e-posta ile gönderilebilir ve dosyaya yazılabilir. Çıktı biçimleri HTML ve PDF’tir; PDF, sunucudaki başsız tarayıcıyla basılır. Rapor çıktısında Excel biçimi yoktur — tablo verisini Excel’e almak için dışa aktarma yollarını kullanın.

Expression (Paylaşımlı Formül) — Space Seviyesi

Space genelinde paylaşılan hesaplama formülleri. Birden fazla değişken veya alarm tarafından ortak kullanılabilir. Tekrarlanan formülleri merkezi olarak yönetmeyi sağlar.

Project Map (Harita)

GIS harita üzerinde projelerin coğrafi konumlarını gösterir. Her proje noktasında anlık değerler, alarm durumu ve bağlantı durumu popup olarak görüntülenir.

Veritabanı Yapısı

inSCADA üç farklı veri katmanı kullanır. Her biri farklı bir veri tipine optimize edilmiştir:

İlişkisel veritabanı — yapılandırma

Proje tanımları, değişken ayarları, kullanıcılar, roller, alarm tanımları, script kodları — kısaca platformun tüm yapılandırma verileri burada tutulur. Bu veriler nadiren değişir, ilişkisel yapıdadır ve tutarlılık (consistency) önceliklidir.

Şema geçişleri sürümlenerek yönetilir; varsayılan şema adı inscada.

Zaman serisi veritabanı — tarihçe

Değişken tarihsel değerleri, alarm geçmişi, olay logları, giriş denemeleri — zaman damgalı tüm veriler burada tutulur. Bu veriler sürekli yazılır, nadiren güncellenir ve zaman aralığına göre sorgulanır.

Her ölçüm tipi (değişken değeri, alarm, olay logu) için ayrı saklama politikası tanımlanabilir; saklama süreleri zaman serisi katmanında yapılandırılır — inSCADA’da sabit bir varsayılan yoktur.

Bellek içi önbellek — anlık değerler

Tüm değişkenlerin son güncel değerleri bellek içi önbellekte tutulur. ins.getVariableValue() veya REST API ile değer okunduğunda önbellekten döner — tarihçeye gidilmez.

Bu sayede:

Anlık değer okuma < 1ms
Binlerce değişken eşzamanlı okunabilir
Web arayüzü ve script’ler aynı güncel veriye erişir

Önbellek ayrıca script global nesneleri, oturum anahtarları ve hız sınırlama sayaçları için de kullanılır.

Veri Akışı

Bir saha cihazından web ekranına kadar verinin izlediği yol:

Saha Cihazı — PLC, RTU, sensör, sayaç vb.
Bağlantı — Belirlenen protokol ile cihaza bağlanır
Frame Okuma — Tanımlı periyotta adres bloğunu okur
Ham Değer — Cihazdan gelen raw veri
Ölçekleme — Raw → Engineering dönüşümü (varsa)
Önbellek — Güncel değer belleğe yazılır
Loglama — Loglama tipine göre zaman serisine kayıt
Alarm Kontrol — Alarm tanımlarına göre eşik kontrolü
Tüketim — Web UI (WebSocket/SSE), Script Engine, REST API aynı cache’ten okur

Yazma Akışı (Komut Gönderme)

UI / Script / API → Cache Güncelleme → Bağlantı → Protokol Yazma → Saha Cihazı

ins.setVariableValue() veya UI üzerinden değer yazıldığında, komut bağlantı üzerinden saha cihazına iletilir.

Çoklu Çalışma Alanı (Multi-Tenant)

Her space:

Kendi proje seti
Kendi kullanıcı yetkileri
Birbirinden bağımsız veri

Kullanıcılar birden fazla space’e erişebilir ve oturum sırasında space değiştirebilir. REST API çağrılarında hangi space’in hedeflendiğini belirtmek için X-Space header’ı kullanılır.

Cluster Modu (Opsiyonel)

inSCADA varsayılan olarak tek node çalışır: o node kalıcı liderdir ve aşağıdaki mekanizmaların hiçbiri devrede değildir. Çoklu node, tek bir ayarla açılır:

ins.cluster.enabled=true      # ortamda: INS_CLUSTER_ENABLED

Açıldığında node’lar bir lider ve bir ya da daha çok takipçi olarak çalışır. Liderlik, küme üyelik katmanı üzerinden bir kiralama (lease) ile seçilir; kayıt replikasyonu, tarihçe senkronizasyonu ve dosya replikasyonu liderden takipçilere, mesaj kuyruğu üzerinden akar. Replikasyon gecikmesi izlenebilir.

Erişim ve Portlar

Varsayılan yapılandırma:

Port	Kullanım
8082	HTTPS — Web arayüzü ve REST API (ana erişim)
8083	HTTPS — Sandbox (custom HTML widget iframe’leri için izole edilmiş origin)

Uygulama varsayılanda yalnızca HTTPS üzerinden hizmet verir; TLS bundle server.ssl.bundle ile yapılandırılır. HTTP (plain) port varsayılanda açık değildir.

Web arayüzü herhangi bir modern tarayıcıdan erişilebilir; mobil cihazlardan da responsive olarak çalışır. Ek bir istemci yazılımı kurulumu gerekmez.

Yapılandırma detayları: Yapılandırma →