Platform Mimarisi

inSCADA, saha cihazlarından veri toplamak, işlemek, görselleştirmek ve otomasyon kurmak için tasarlanmış bir SCADA platformudur. Tek bir uygulama olarak çalışır — tüm bileşenler tek dosyada birleşiktir.

Veri Hiyerarşisi

inSCADA’daki tüm veriler aşağıdaki hiyerarşik yapıda organize edilir:

Space (Çalışma Alanı)
│
├── [Space Seviyesi Bileşenler]
│   ├── Custom Menu (Özel Menü)
│   ├── Dashboard (Pano)
│   ├── Expression (Paylaşımlı Formüller)
│   └── Symbol (SVG Sembol Kütüphanesi)
│
└── Project (Proje)
    │
    ├── [Haberleşme]
    │   └── Connection (Bağlantı)
    │       └── Device (Cihaz)
    │           └── Frame (Veri Çerçevesi)
    │               └── Variable (Değişken)
    │
    ├── [İzleme & Alarm]
    │   ├── Alarm Group (Alarm Grubu)
    │   │   └── Alarm Definition (Alarm Tanımı)
    │   └── Trend (Trend Grafiği)
    │       └── Trend Tag
    │
    ├── [Otomasyon]
    │   ├── Script (Otomasyon Scripti)
    │   └── Data Transfer (Veri Aktarımı)
    │
    ├── [Görselleştirme]
    │   ├── Animation (SVG Ekran)
    │   └── Faceplate (Tekrar Kullanılabilir Bileşen)
    │
    └── [Raporlama]
        └── Report (Rapor)

Space vs. Project

Custom Menu, Dashboard, Expression ve Symbol space seviyesinde tanımlanır — tüm projeler tarafından ortaklaşa kullanılabilir. Diğer tüm bileşenler bir projeye bağlıdır.

Space (Çalışma Alanı)

Space, en üst seviye izolasyon birimidir. Her space kendi proje, kullanıcı ve yapılandırma setine sahiptir. Farklı space’ler birbirinden tamamen bağımsızdır.

Kullanım senaryoları:

• Müşteri izolasyonu — her müşteri için ayrı space
• Ortam ayrımı — geliştirme, test, üretim
• Departman ayrımı — enerji, su, bina otomasyonu

Project (Proje)

Proje, bir tesis, saha veya mantıksal birim temsil eder. Bir space altında birden fazla proje olabilir. Projedeki tüm bileşenler (bağlantı, alarm, script, ekran vb.) proje kapsamında çalışır.

Örnek projeler:

• “Ankara Fabrika” — bir üretim tesisi
• “GES-01” — bir güneş enerji santrali
• “Bina-A HVAC” — bir binanın iklimlendirme sistemi

Her projenin opsiyonel olarak enlem/boylam koordinatları olabilir ve harita ekranında görselleştirilebilir.

Connection (Bağlantı)

Bağlantı, bir saha cihazına veya sisteme olan haberleşme kanalıdır. Her bağlantı bir protokol kullanır.

Desteklenen protokoller:

Grup	Protokoller
Endüstriyel	MODBUS TCP/UDP/RTU, S7, EtherNet/IP, Fatek
Enerji	DNP3, IEC 60870-5-104, IEC 61850
Açık Standart	OPC UA, OPC DA, OPC XML, MQTT
Yerel	LOCAL (simülasyon / dahili hesaplama)

Her bağlantı bağımsız olarak başlatılıp durdurulabilir ve durumu izlenebilir (Connected, Disconnected, Error).

Device (Cihaz)

Cihaz, bir bağlantı üzerindeki fiziksel veya mantıksal birimi temsil eder. Örneğin bir MODBUS bağlantısı üzerinde birden fazla slave cihaz olabilir.

Frame (Veri Çerçevesi)

Frame, bir cihazdan okunan veri bloğudur. Her frame belirli bir adres aralığını ve okuma periyodunu tanımlar.

Parametre	Açıklama
Başlangıç Adresi	Okunacak ilk adres
Miktar	Okunacak register/nokta sayısı
Periyot	Okuma sıklığı (ms)

İpucu

Frame, performans optimizasyonu için kritiktir. Ardışık adresleri tek bir frame’de toplamak, ayrı ayrı okumaktan çok daha verimlidir.

Variable (Değişken)

Değişken, platformdaki en temel veri birimidir. Bir sıcaklık ölçümü, bir motor durumu, bir sayaç değeri — her biri bir değişkendir.

Her değişkenin temel özellikleri:

Özellik	Açıklama
Name	Benzersiz ad (proje içinde)
Type	Float, Integer, Boolean, String
Unit	Mühendislik birimi (°C, kW, bar, V, A…)
Ölçekleme	Raw → Engineering dönüşümü (engZeroScale, engFullScale)
Loglama	Tarihsel veri kayıt tipi ve periyodu
Expression	Özel değer hesaplama formülü

Ölçekleme (Scaling)

Ham (raw) değer, mühendislik değerine lineer olarak dönüştürülür:

Engineering = engZeroScale + (raw - rawZeroScale) ×
              (engFullScale - engZeroScale) / (rawFullScale - rawZeroScale)

Örnek: 4-20mA sensör → 0-100°C ölçekleme:

• Raw: 4mA → 0°C, 20mA → 100°C
• engZeroScale=0, engFullScale=100, rawZeroScale=4, rawFullScale=20

Loglama Tipleri

Tip	Açıklama
Periodically	Sabit aralıkla kayıt (logPeriod saniye)
When Changed	Değer değiştiğinde kayıt
None	Kayıt yok

Value Expression

Değişkene özel bir hesaplama formülü atanabilir. Her okuma döngüsünde bu formül çalışır ve sonucu değişkenin değeri olur:

// Örnek: Sinüs dalga simülasyonu
var t = new Date().getTime() / 1000;
return (Math.sin(t / 60) * 150 + 450).toFixed(2) * 1;

---

Alarm Sistemi

Alarm Grubu

Alarmlar grup halinde organize edilir. Her alarm grubu bir proje altındadır ve toplu olarak etkinleştirilebilir/devre dışı bırakılabilir.

Project
└── Alarm Group (örn: "Sıcaklık Alarmları")
    ├── Alarm: Temperature_C > 60°C (Yüksek Sıcaklık)
    ├── Alarm: Temperature_C > 80°C (Kritik Sıcaklık)
    └── Alarm: Temperature_C < 10°C (Düşük Sıcaklık)

Alarm Tipleri

Tip	Açıklama	Parametreler
Analog	Sayısal değer eşik kontrolü	High, High-High, Low, Low-Low
Digital	Boolean durum kontrolü	ON → Alarm, OFF → Normal
Custom	Script tabanlı özel koşul	JavaScript expression

Alarm Yaşam Döngüsü

Normal → Fired (tetiklendi) → Acknowledged (onaylandı) → Off (kapandı)

Her alarm olayı tarihsel olarak kaydedilir: tetiklenme zamanı, kapanma zamanı, onaylayan kullanıcı, süre.

---

Script Engine

Script’ler platformun otomasyon motorudur. Sunucu tarafında çalışır ve tüm platform verilerine erişebilir.

Script Kullanım Alanları

Alan	Açıklama	Örnek
Zamanlanmış görev	Periyodik veya saatli çalışma	Her 10 saniyede enerji hesaplama
Değişken formülü	Değer dönüşümü	İki değişkenden üçüncüyü türetme
Alarm koşulu	Özel alarm mantığı	Birden fazla değişkene bağlı koşul
Veri entegrasyonu	REST API çağrısı	Hava durumu API’sinden veri çekme
Raporlama	Otomatik rapor	Her sabah PDF rapor e-posta ile gönderme
Bildirim	Olay bazlı bildirim	Alarm tetiklenince SMS gönderme

Zamanlama Tipleri

Tip	Kullanım
Periodic	Her X milisaniyede bir çalışır
Daily	Her gün belirli saatte çalışır
Once	Bir kez çalışıp durur
None	Yalnızca manuel veya API ile tetiklenir

Detaylı bilgi: Script Engine →

---

Görselleştirme Bileşenleri

Animation (SVG Ekran) — Proje Seviyesi

SVG tabanlı interaktif SCADA ekranları. Değişken değerleri ekran üzerinde gerçek zamanlı olarak gösterilir: renk değişimi, hareket, sayısal gösterim, açma/kapama kontrolleri.

Faceplate — Proje Seviyesi

Tekrar kullanılabilir SVG bileşenleri. Bir motor, vana, pompa gibi sık kullanılan görsel öğeler faceplate olarak tanımlanıp birden fazla animation ekranında kullanılabilir.

Symbol (SVG Sembol Kütüphanesi) — Space Seviyesi

Space genelinde paylaşılan SVG sembol kütüphanesi. Tüm projelerdeki animation ve faceplate’ler bu sembolleri kullanabilir.

Dashboard (Pano) — Space Seviyesi

Farklı projelerden verileri tek bir panoda birleştirmek için kullanılır. Space seviyesinde tanımlandığı için projeler arası veri karşılaştırması yapılabilir.

Trend Grafiği — Proje Seviyesi

Değişkenlerin zaman içindeki değişimini gösteren grafikler. Birden fazla değişken aynı grafikte gösterilebilir (Trend Tag). Geçmişe dönük veri inceleme ve karşılaştırma için kullanılır.

Custom Menu (Özel Menü) — Space Seviyesi

Kullanıcıya özel menü yapısı oluşturmak için kullanılır. Space seviyesinde tanımlanır — farklı roller için farklı menüler atanabilir. Operatör yalnızca izleme ekranlarını, yönetici raporları, mühendis yapılandırma sayfalarını görür.

Report (Rapor) — Proje Seviyesi

Rapor sistemi, PDF ve Excel formatında çıktı üretir. Zamanlanabilir, e-posta ile gönderilebilir, dosyaya kaydedilebilir.

Expression (Paylaşımlı Formül) — Space Seviyesi

Space genelinde paylaşılan hesaplama formülleri. Birden fazla değişken veya alarm tarafından ortak kullanılabilir. Tekrarlanan formülleri merkezi olarak yönetmeyi sağlar.

Project Map (Harita)

GIS harita üzerinde projelerin coğrafi konumlarını gösterir. Her proje noktasında anlık değerler, alarm durumu ve bağlantı durumu popup olarak görüntülenir.

---

Veritabanı Yapısı

inSCADA üç farklı veritabanı katmanı kullanır. Her biri farklı bir veri tipine optimize edilmiştir:

Yapılandırma Veritabanı

Proje tanımları, değişken ayarları, kullanıcılar, roller, alarm tanımları, script kodları — kısaca platformun tüm yapılandırma verileri burada tutulur.

Bu veriler nadiren değişir, ilişkisel yapıdadır ve tutarlılık (consistency) önceliklidir.

Zaman Serisi Veritabanı

Değişken tarihsel değerleri, alarm geçmişi, olay logları, giriş denemeleri — zaman damgalı tüm veriler burada tutulur.

Bu veriler sürekli yazılır, nadiren güncellenir ve zaman aralığına göre sorgulanır. Saklama politikaları (retention policy) ile eski veriler otomatik temizlenebilir.

Veri Tipi	Varsayılan Saklama
Değişken değerleri	365 gün
Alarm geçmişi	365 gün
Olay logları	14 gün
Giriş denemeleri	365 gün

Anlık Değer Cache

Tüm değişkenlerin son güncel değerleri bellekte (cache) tutulur. ins.getVariableValue() veya REST API ile değer okunduğunda cache’ten döner — veritabanına gitmez.

Bu sayede:

• Anlık değer okuma < 1ms
• Binlerce değişken eşzamanlı okunabilir
• Web arayüzü ve script’ler aynı güncel veriye erişir

---

Veri Akışı

Bir saha cihazından web ekranına kadar verinin izlediği yol:

┌─────────┐    ┌──────────┐    ┌─────────┐    ┌────────┐    ┌────────┐
│  Saha   │───▶│ Bağlantı │───▶│  Frame   │───▶│ Ham    │───▶│Ölçekle │
│ Cihazı  │    │(Protokol)│    │ (Okuma)  │    │ Değer  │    │  me    │
└─────────┘    └──────────┘    └─────────┘    └────────┘    └───┬────┘
                                                                │
                    ┌───────────────────────────────────────────┘
                    │
                    ▼
              ┌──────────┐    ┌──────────┐    ┌──────────┐
              │  Cache   │───▶│ Loglama  │    │  Alarm   │
              │(Anlık)   │    │(Tarihsel)│    │ Kontrol  │
              └────┬─────┘    └──────────┘    └──────────┘
                   │
          ┌────────┼────────┐
          ▼        ▼        ▼
     ┌────────┐┌────────┐┌────────┐
     │  Web   ││ Script ││  REST  │
     │  UI    ││ Engine ││  API   │
     └────────┘└────────┘└────────┘

1. Saha Cihazı — PLC, RTU, sensör, sayaç vb.
2. Bağlantı — Belirlenen protokol ile cihaza bağlanır
3. Frame Okuma — Tanımlı periyotta adres bloğunu okur
4. Ham Değer — Cihazdan gelen raw veri
5. Ölçekleme — Raw → Engineering dönüşümü (varsa)
6. Cache — Güncel değer bellek cache’ine yazılır
7. Loglama — Loglama tipine göre zaman serisi veritabanına kayıt
8. Alarm Kontrol — Alarm tanımlarına göre eşik kontrolü
9. Tüketim — Web UI (WebSocket), Script Engine, REST API aynı cache’ten okur

Yazma Akışı (Komut Gönderme)

UI / Script / API → Cache Güncelleme → Bağlantı → Protokol Yazma → Saha Cihazı

ins.setVariableValue() veya UI üzerinden değer yazıldığında, komut bağlantı üzerinden saha cihazına iletilir.

---

Çoklu Çalışma Alanı (Multi-Tenant)

inSCADA Instance
├── Space: "enerji"
│   ├── Project: "GES-01"
│   ├── Project: "GES-02"
│   └── Project: "RES-01"
│
├── Space: "bina"
│   ├── Project: "Merkez Ofis"
│   └── Project: "Depo"
│
└── Space: "su"
    ├── Project: "Arıtma Tesisi"
    └── Project: "Pompa İstasyonları"

Her space:

• Kendi proje seti
• Kendi kullanıcı yetkileri
• Birbirinden bağımsız veri

Kullanıcılar birden fazla space’e erişebilir ve oturum sırasında space değiştirebilir.

---

Erişim ve Portlar

Port	Kullanım
8081	HTTP — Web arayüzü ve REST API
8082	HTTPS — Web arayüzü ve REST API (şifreli)

Web arayüzü herhangi bir modern tarayıcıdan erişilebilir. Mobil cihazlardan da (tablet, telefon) responsive olarak çalışır. Ek bir istemci yazılımı kurulumu gerekmez.

Yapılandırma detayları: Yapılandırma →